FOTOFESSIONAL

Met de komst van fotografie-apps op smartphones lijkt iedereen een beroepsfotograaf. Color Splash, Simply B/W, Hipstamatic: fotografiefanatici hebben de keuze uit meer dan drieduizend apps waarmee dagelijkse hoogtepunten met een enkele klik kunnen worden getransformeerd tot arty beeldmateriaal. En natuurlijk moet dat alles gedeeld worden, want een dag niet geliked is een dag niet geleefd.

Steeds vaker krijgen we amateurbeelden voorgeschoteld op het nieuws omdat een groeiend deel van de wereldbevolking continu een camera op zak heeft. Neem alleen al de vele korrelige beelden die gemaakt zijn gedurende de Arabische Lente, of het kopje ‘Gespot’ op de site van AT5. Wat blijft er nog over van de werkelijke beroepsfotografen zoals verslaggevers en kunstenaars? De grenzen tussen privé en publiek, en tussen amateurs en professionals lijken te vervagen, dus je zou denken bijzonder weinig.

Een tekenend voorbeeld is het project ‘Basetrack’. Hierbij werden de belevenissen van Amerikaanse militairen in Afghanistan maandenlang vastgelegd door een groep journalisten met als enige gadget een iPhone met Hipstamatic. Foto’s die later gebruikt zouden worden in reportages voor het blad Foreign Policy. Wanneer ik de beelden hieronder zie, betwijfel ik of een professionele monsterlens voor een overtuigender resultaat had gezorgd.

Dat er te twisten valt over de toekomst van beroepsfotografen, blijkt wel uit de exhibitie What’s Next in Foam. In deze tentoonstelling staan verschillende specialisten in het vakgebied stil bij de toekomst van fotografie in een samenleving die wordt gedomineerd door visuele media. Ik hoef maar een paar minuten door het museum te huppelen, of het duizelt me van de overdaad aan beelden. Tastbare beelden, maar ook beelden die op televisieschermen voorbijflitsen. Alles om me een indruk te geven van de ontelbare foto’s die ik op een gemiddelde dag te verwerken krijg.

Ondanks deze visuele overflow hebben de meeste professionals vertrouwen in de toekomst van beroepsfotografie. Zo vertelt fotograaf Willem Popelier over fotografiejournalistiek: “De verhalen die minder zichtbaar zijn, de verhalen die meer research vergen of langere tijd spelen, zullen nooit worden verteld met amateurbeeld.” Dat zet me aan het denken. Bewijst het voorbeeld van het project Basetrack niet juist het tegendeel? Het lijkt erop dat die verhalen prima met een iPhone kunnen worden verteld. Is er voor het maken van die telefoonkiekjes echt een ervaren journalist nodig?

Bij de verkiezing van de World Press Photo kan een jurylid sinds 2007 een ‘special mention for non-professionals’ uitdelen. Een soort wildcard voor amateurs. Symboliseert dat de verschuiving van fotografie als iets elitairs naar iets democratisch? Iets dat van eenieder met een smartphone de nieuwe Martin Parr zal maken? Nee, toch niet. Net wanneer ik Foam wil verlaten, valt mijn oog op een rake uitsmijter: “In the end, what’s next is what always was: the story.” En wie bepaalt of dat verhaal een goed verhaal is? Juist ja, niet de jongen die in een bakje yoghurt de nieuwe Mona Lisa ziet.

What’s Next? is in Foam te zien tot 7 december.

Foto: Lars Dellemann