DE CITO-LEUGEN

In de lente van 2002 kregen wij in groep 8 de uitslag van de Cito-toets. De hele klas was scores aan het vergelijken, alleen Tarik deed niet mee. Hij zat in een hoekje met waterige ogen te kijken hoe vervelende jonge strebers smoesjes aan het verzinnen waren voor waarom ze de maximale score van 550 niet hadden gehaald. Hij had 511 gehaald, wat hem veroordeelde tot het basisgerichte beroepsonderwijs. Zijn pilotendroom, die hem had kunnen stimuleren om boven zichzelf uit te stijgen, was zojuist voor zijn ogen gecrasht.

Natuurlijk begrijp ik het idee achter de Cito-toets. Niet alle leerlingen hebben dezelfde capaciteiten en door een dergelijk systeem in te voeren kan iedereen onderwijs krijgen op een niveau en snelheid dat het beste bij hem past. Het is overzichtelijk voor de staat en kinderen hebben er profijt van. Het klinkt allemaal volkomen logisch.

Meer dan de helft van alle brugklassers stroomt door naar het beroepsonderwijs. Kinderen worden bruut ontwaakt uit jongens- of meisjesdromen en worden vervolgens geïndoctrineerd dat ze vooral niet moeten denken dat ze een al te ingewikkelde studie aan zouden kunnen. Terwijl Nederland trots is op haar kenniseconomie, praat ze laag scorende leerlingen nog voor hun eerste schaamhaar een complex aan dat ze te dom zijn.

Tarik was overigens zeker niet dom. In rekenen was hij altijd heel goed en wanneer je met hem sprak kwam hij scherp over. Hij vertelde me ooit dat zijn ouders verwachtten dat hij de beste van klas moest zijn. Bij tegenvallende rapporten was het niet ongewoon dat zijn vader zijn IQ omhoog probeerde te slaan. Het was volgens de ouders geen mishandeling, maar eerder een corrigerende tik. Hoe je het ook wendt of keert, Tarik scheet zeven kleuren in zijn broek toen hij de Cito-toets moest maken. De uiteindelijke uitslag was eerder een momentopname van zijn angst dan van zijn intellect.

Zelf stond ik aan de goede zijde van de Cito-score. Met het papiertje op zak kon ik naar de beste scholen gaan en als ik me niet door luiheid of een crystal meth-verslaving zou laten beperken, kon ik alles worden wat ik wilde. Deze vrijheid is helaas niet iedereen gegund. Ik had piloot kunnen worden, maar dat kost te veel moeite. Ik wil liever een bestaan opbouwen van stukjes schrijven in mijn joggingbroek. Tarik die de ambitie wel had zal waarschijnlijk nooit een cockpit van binnen zien.