VET!

Die dochter was namelijk te dik. Veel te dik. Op haar vierde woog ze al 48 kilo. In de uitzending werd het meisje thuis gevolgd door een cameraploeg die registreerde wat ze dagelijks at. Zo drensde het kindje 's morgens zodra het wakker werd om brood, dik besmeerd met enkel boter. Na zo'n tien sneetjes had de kleine veelvraat nog niet genoeg. Als lunch at het kindje pizza en chips en 's avonds kreeg het een grote maaltijd van McDonald’s voorgezet. Tussen deze gigantische maaltijden door zeurde het kind onvermoeibaar om snoep, ijs en koekjes. Het is mij nog het beste bijgebleven dat de moeder zelf een reep chocolade probeerde te verorberen, terwijl ze met een handcamera haar zwaarlijvige dochtertje filmde, die een woedeaanval van megalomane proporties had. Zij wilde ook chocola. Toen het kind uiteindelijk de reep letterlijk uit haar moeders handen beet en het vergenoegd grommend op zat te eten, heb ik de tv uitgezet.

Het moddervette meisje spookte nog dagenlang door mijn gedachten. Ik zie nog die priemende kraaloogjes die vanachter de kwabbige wangetjes naar iets eetbaars speurden. Ik zie nog dat onderkinnetje, druipend van de gesmolten chocolade die ze zojuist met geweld van haar moeder afgenomen had. Inmiddels durf ik voorzichtig toe te geven dat het item een licht traumatische gebeurtenis voor me is geweest; deze uitzending, getiteld They say my child is fat!, had op mij hetzelfde effect als het zien van uitgemergelde Unicef-kinderen die bezaaid met strontvliegen hongerig de camera inturen. Zwaarlijvige kinderen vind ik sindsdien zo hartverscheurend, dat ik moeilijk bij ze in de buurt kan zijn. Als ik bijvoorbeeld in de tram zit en er komt een kind met overgewicht naast me zitten, dan moet ik maken dat ik wegkom; de kans is te groot dat ik in huilen uit zal barsten.

Dikke kinderen zien er haast altijd ongelukkig uit. Misschien komt het door hun ogen, die door excessief gezichtsvet worden samengeknepen tot van die venijnige streepjes. Of anders hun mondhoeken, die door het gewicht van hun bulkige onderkin naar beneden getrokken worden en hun gelaat tekenen met een permanente ontevredenheid. Of is het misschien toch hun zwaarmoedige tred of lompe lichaamsmotoriek, veroorzaakt door al dat overtollige vet dat ze met zich mee moeten torsen? Ik vind het werkelijk schrijnend om te zien dat een kind al van jongs af aan begrensd kan zijn door de letterlijke last die hij of zij met zich mee moet dragen.

Dat dikheid bij kinderen vaak een diepere oorzaak heeft onderschrijft Inger Boxsem. In samenwerking met fotograaf Wout Jan Balhuizen stelde ze het boek Vet! samen. Het boek bevat verhalen en foto's van kinderen en jongeren die kampen met overgewicht. Boxsem schrijft dat er inderdaad vaak een gebeurtenis ten grondslag ligt aan het overgewicht van veel kinderen die ze voor het boek gesproken heeft. Zo interviewde ze een jongen die kilo's aankwam na het overlijden van zijn zusje. Ook noemt ze als voorbeeld een meisje dat haar eenzaamheid met een extreem eetpatroon probeerde te verzachten. 

De enige oplossing voor kinderen met extreem overgewicht lijkt een streng dieet. Een kind dat op dieet moet vind ik echter het ergste wat er is. Dan keert mijn maag echt om van radeloze woede. Ik snap natuurlijk dat dat de enige manier is om van overgewicht af te komen en het daarom beter is, maar ik vind het zo oneerlijk. Een kind begrijpt zoiets gewoon niet. Het omgooien van een eetpatroon is voor volwassenen vaak al een hele opgave. Denk je eens in hoe erg dat er bij een kind inhakt? Ineens mogen dingen die vroeger vanzelfsprekend waren niet meer omdat ze niet gezond voor je zijn. Als kind staat je wereld dan echt op zijn kop. De levenscoaches van programma's als Help, Ons Kind is te Dik, die een kind van zes tevergeefs de slagzin 'elk pondje gaat door het mondje' proberen bij te brengen, verdienen wat mij betreft zelf een leven lang extreem overgewicht.

Een kind moet onbezonnen door de jonge jaren van het leven kunnen wandelen. Dat dikke kinderen dat, vanwege lichamelijk ongemak, maar vooral vanwege pesterijen en maatschappelijke kritiek, niet kunnen, breekt echt mijn hart. Eigenlijk zou ik willen voorstellen alle dikke kinderen in te laten slapen, als zieke katjes waarvan de dierenarts zegt 'dat het beter is zo', wat dat dan ook mag betekenen. Natuurlijk is zoiets gelul en propageer ik hier geen kindermoord. Elk kind verdient een kans, ook al vind ik ze nog zo zielig. En toch gun ik ze rust, om even op adem te komen van hun soms zo letterlijk zware leven.

Foto: Wout Jan Balhuizen